Wat is PDS

Het prikkelbaredarmsyndroom, ook wel PDS of in de volksmond een spastische darm genoemd, is een aandoening aan de dikke darm die gekenmerkt wordt door een verstoorde stoelgang, buikpijn of ongemak in de buik, zonder dat hiervoor een duidelijke oorzaak bekend is. PDS komt vaker voor bij vrouwen dan bij mannen - in een 70:30 verhouding - en veelal in de leeftijdscategorie tussen de 20 en 55 jaar.

Diagnose PDS

De diagnose PDS wordt meestal gesteld na het uitsluiten van andere darmaandoeningen, zoals de ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa of voedselallergieën. PDS is niet levensbedreigend en hoewel de symptomen verlicht kunnen worden door medicatie, voedings- of leefstijlaanpassingen, wordt PDS als een chronische aandoening gezien.

 

 

Zo’n 10-15% van de bevolking in de Westerse wereld is gediagnosticeerd met het prikkelbaredarmsyndroom. Toch is het aannemelijk dat het daadwerkelijk aantal hoger ligt, omdat niet iedereen met klachten ook de huisarts of de medisch specialist bezoekt.

Om tot een goede diagnose te komen van PDS is een duidelijk terugkerend patroon in klachten een vereiste. Het prikkelbaredarmsydnroom kan worden gediagnosticeerd nadat overige organische, oorzaken van darmklachten uitgesloten zijn. Dit kan alleen worden gedaan door een medisch specialist. Slechts wanneer de aanwezigheid van de ziekte van Crohn, Colitis Ulcerosa, maligniteiten (kanker) of voedselallergieën zijn uitgesloten, kan de arts op basis van een terugkerend klachtenpatroon de diagnose PDS stellen. Om daadwerkelijk tot die diagnose te komen dienen volgens de Rome III criteria klachten van 1. pijn en 2. een verstoorde stoelgang ten minste drie maal per week gedurende een periode van drie achtereenvolgende maanden aanwezig te zijn.
 

Het prikkelbaredarmsyndroom kent een enorm divers ziektebeeld. Omdat symptomen van persoon tot persoon verschillen, wordt PDS door sommigen ook wel gezien als een containerbegrip - een verzamelterm - voor onverklaarde buikklachten. Doordat er geen duidelijke oorzaak aan te wijzen is voor PDS, ervaren mensen met het prikkelbaredarmsyndroom vaak onbegrip. 

Er is geen typisch beloop van klachten binnen het prikkelbaredarmsyndroom. Sommigen ervaren klachtenverergering tijdens periode van stress, terwijl bij anderen voeding klachten kan opwekken. Klachtenverergering rondom de maaltijden is overigens niet ongebruikelijk bij PDS en doorgaans lijkt de ernst van klachten toe te nemen gedurende de dag. 

Wat zijn oorzaken van PDS?

In de wetenschap worden thans uitgegaan van een aantal mogelijke verklaringen voor het ontstaan van het prikkelbaredarmsyndroom. 

Infectie

Een in het verleden opgedane darminfectie, bijvoorbeeld opgedaan door een voedselvergiftiging kan leiden tot een zogenaamde post-infectueuze prikkelbaredarm, ook wel PI-PDS genoemd. De onderliggende mechanismen die door een dergelijke darminfectie mogelijk worden verstoord hebben betrekking op verstoringen van 1. de intestinale microbiota, ook wel de darmflora genoemd en 2. de darmdoorlaatbaarheid of darmpermeabiliteit

Stress

Langdurige blootstellen aan stress kan leiden tot verstoringen van de hersenen-darm as. Hoewel de darm een autonoom orgaan is, dat volledig in onafhankelijkheid van de hersenen kan functioneren, staan de hersenen en darmen in directe relatie tot elkaar via zenuwverbindingen en hormonale mechanismen, onder andere gemediteerd door het hormoon serotonine (5-hydroxytryptamine; 5-HT). Chronische stress kan de hersenen-darm as ontregelen met darmklachten en zelfs een prikkelbaredarm tot gevolg. Binnen de populatie van mensen met PDS komen angststoornissen en depressieve stoornissen vaker voor dan bij de gezonde bevolking. Ook dit impliceert de directe verbinding tussen hersenen en darm en de mogelijke ontregeling hiervan bij PDS. 

Toegenomen darmdoorlaatbaarheid

De darm is een orgaan dat in de gezonde toestand selectief voedingsstoffen doorlaat en schadelijke stoffen tegenhoudt en met de ontlasting afvoert. Wanneer de doorlaatbaarheid van de darm is toegenomen, zoals bij een deel van de mensen met PDS wordt geconstateerd, kan dat leiden tot darmklachten - zoals een verstoord stoelganspatroon en buikpijn - doordat schadelijke stoffen in de darmwand kunnen doordringen en zenuwuiteinden aldaar gelegen kunnen stimuleren. Wanneer dit zenuwuiteinden betreft van zenuwen betrokken bij de motoriek van de darm, kan dat leiden tot een verstoord stoelganspatroon; betreft dit zenuwen die betrokken zijn bij de pijnperceptie, dan kan dit leiden tot pijn in de buik.

Viscerale hypersensitiviteit

Ongeveer 50% van de mensen met PDS ervaart regelmatig pijnen in de buik. Deze pijnen kunnen in de klinisch-wetenschappelijke setting middels een onderzoeksprocedure opgewekt worden en wordt ook wel viscerale hypersensitiviteit genoemd. Viscerale hypersensitiviteit is zeer waarschijnlijk een gevolg van een verhoogde gevoeligheid van de darmzenuwen, waardoor deze te snel signalen van pijn en ongemak doorgeven.

Intestinale microbiota

De intestinale microbiota of darmflora speelt een cruciale rol bij het handhaven van een goede darmgezondheid. Onze microbiota bieden bescherming tegen slechte bacteriën, versterken de barrièrefunctie van de darm, en spelen een belangrijke rol bij de stofwisseling en signaaloverdracht in de darm. Er zijn aanwijzingen dat de samenstelling en de hoeveelheid van de intestinale microbiota verstoord is bij mensen met het PDS.

Rol van voeding

Hoewel voeding niet in de eerste plaats herleid kan worden tot het ontstaan van PDS, speelt voeding een ontzettende belangrijke rol bij het handhaven van een goede darmgezondheid. Voeding  kan worden gerelateerd aan de doorlaatbaarheid van de darm, alsook aan de samenstelling intestinale microbiota. Daarnaast kan voeding de darm prikkelen en klachten verergeren. De meest voorkomende voedingstypen die kunnen leiden tot klachtenverergering bij het prikkelbaredarmsyndqoom zijn I. vet eten, II. pikant eten, III. melkproducten en IV. voeding waar veel FODMAPs in zitten. Het is met name lastig om deze laatste groep te vermijden omdat niet veel mensen weten wat FODMAPs zijn en te meer omdat FODMAPs in heel veel verschillenden producten zitten.


Wat zijn symptomen van PDS?

Symptomen kunnen een gevolg zijn van de eerdergenoemde veronderstelde oorzaken. Aanhoudende verstoringen op het gebied van de hormoonhuishouding of zenuwactiviteit  in de darm, of  een ontregelde de intestinale microbiota kunnen op termijn tot klachten leiden die niet zozeer direct een bedreiging voor de gezondheid zijn, maar wel veel ongemak met zich meebrengen. Het prikkelbaredarmsyndqoom (PDS) heeft dan ook een grote impact op de kwaliteit van leven. Omdat genezen van de aandoening niet mogelijk is, doelen de meeste behandelingen, al dan niet medicamenteus, op klachtenvermindering.

De belangrijkste symptomen van het prikkelbaredarmsyndroom zijn: 

  • een aanhoudend afwijkend stoelgangspatroon (diarree of obstipatie of een wisselend stoelgangspatroon)
  • buikpijn of ongemak in de buik

Het prikkelbaredarmsyndqoom is een ontzettend diverse aandoening, met veel verschil in symptomen tussen patiënten. Veelvoorkomende symptomen van PDS die al dan niet in combinatie kunnen voorkomen zijn naast bovengenoemde:

  • opgeblazen gevoel of gasvorming
  • winderigheid 
  • slijm bij de ontlasting
  • gevoel van onvolledige lediging
  • sterke, aanhoudende aandrang

Verschillende typen PDS

Er bestaan momenteel 4 typen PDS, namelijk

  1. PDS met diarree

Beschrijving populatie en aetiology/ pathofysiol

  1. PDS met obstipatie

Beschrijving populatie en aetiology/ pathofysiol

  1. PDS met een wisselend stoelgangspatroon

Beschrijving populatie en aetiology/ pathofysiol

  1. PDS met een normale stoelgang, maar met aanwezigheid van ongemak en andere klachten

Beschrijving populatie en aetiology/ pathofysiol

Is er een PDS-dieet?

In de afgelopen jaren is er meer aandacht uitgegaan naar de rol van voeding bij PDS. Er is inmiddels genoeg wetenschappelijk bewijs dat een PDS-dieet een positief effect kan hebben op het verminderen van klachten bij het prikkelbaredarmsyndqoom. Maar, wat is nou een PDS-dieet? Doordat Het prikkelbaredarmsyndroom gekenmerkt wordt door een verhoogde gevoeligheid van de darm, toont de darm van PDS-patiënten ook vaker klachten in relatie tot voeding. Daarbij kunnen bepaalde stoffen in de voeding klachten opwekken of verergeren. Veel voorkomende triggers van klachten zijn vet en pikant eten en FOMDAPs. Hoewel vet eten en pikant eten redelijk goed vermeden kunnen worden, komen FODMAPs in veel voedingsmiddelen voor. Daarbij weten veel mensen niet af van het bestaan van FODMAPs. Hierdoor is het vermijden van FODMAPs erg moeilijk. 

FODMAP

FODMAPS zijn stoffen die klachten kunnen opwekken bij PDS. FODMAP is het Engelstalige acroniem voor Fructose Oligosachariden Monosachariden And (en) Polyolen en bevatten korte suikervormen die door sommige PDS-patiënten niet goed verteerd worden. 

Vertering

Normaal wordt ons voedsel in de dunne darm verteerd en opgenomen. Omdat FODMAPs door PDS patiënten vaak moeilijk verteerd worden, blijven ze intact in de darm en reizen ze verder naar de dikke darm, het colon. Daar bevinden zich bacteriën die deze FODMAPs als voedingsbodem gebruiken en ze fermenteren. Bij de fermentatie van FODMAPs ontstaat gas. Overmatige gasvorming in de dikke darm kan leiden tot een opgeblazen gevoel, winderigheid en buikpijn.

Rol van de juiste voeding

Veel mensen met het prikkelbaredarmsyndroom (PDS) weten gevoelsmatig welke producten ze wel en niet kunnen verdragen en vermijden daarom onbewust bepaalde typen voedsel. Omdat veel soorten groenten en fruit FODMAPs bevatten, eten mensen met PDS vaak onbewust minder groente en fruit. Dat terwijl de voedingsstoffen uit groenten en fruit juist een belangrijke rol spelen in stofwisselingsprocessen in het lichaam. Een te kort aan vitaminen en mineralen kan op korte termijn leiden tot een vergrote vatbaarheid voor ziekte, vermoeidheid - een symptoom wat vaker voorkomt bij PDS -  en op lange termijn tot deficiënties en verstoringen in de energie-omzetting, met als gevolg overgewicht of diabetes. 

Juist bij het prikkelbaredarmsyndroom is het daarom belangrijk dat het voedingspatroon afgestemd wordt op de behoefte van de patiënt. Daarom ontwikkelde dr. Ludid zijn FODMAP-friendly gezondheidsproducten. PhytoJuice van dr. Ludidi is een FODMAP-vriendelijk product dat bestaat uit een breed aanbod fruit, groente, kruiden en zaden. Door de speciale formulering bevat PhytoJuice tot 6x minder suikers dan verse sappen en wordt PhytoJuce goed verdragen door mensen met PDS. Een dosering PhytoJuice van dr. Ludidi staat gelijk aan ongeveer 80 gram groente of fruit.

Uitleg over FODMAP's

 

FODMAP dieet producten

Wie is dr. Ludidi?

dr. Samefko Ludidi studeerde stofwisseling en voeding aan de Universiteit van Maastricht. Hij promoveerde op het prikkelbaredarmsyndroom bij de afdeling Gastroenteroloogie en Hepatologie (maag-, darm-, leverziekten) van het MUMC+. Voor zijn proefschrift naar het prikkelbaredarmsyndroom (PDS) onderzocht hij klinische aspecten van PDS. Hij onderzocht onder andere de relatie tussen de verschillende ziektevormen en symptomen van PDS (waaronder buikpijn, opgeblazen gevoel) enerzijds en patiëntenmerken anderzijds. Tevens onderzocht hij het effect van voeding en probiotica op de darmgevoeligheid, en symptomen als buikpijn en een opgeblazen gevoel, winderigheid en het ontlastingstype.

Thans is gezondheidsexpert dr. Ludidi werkzaam als onafhankelijk gezondheidsadviseur in zijn eigen praktijk Health by Science. Daarnaast ontwikkelt hij hedendaagse gezondheidsproducten om de moderne mens op een gemakkelijke en gezonde manier van kwalitatief hoogwaardige voeding te voorzien en daarbij de darm te ontlasten. Zijn low-FODMAP benadering sluit daarmee goed aan op zijn expertise en zijn jarenlange ervaring met PDS-patiënten.

 

Lijst van wetenschappelijke publicaties door dr. Ludidi

 

2016                                                       

Alterations in serotonin metabolism in the irritable bowel syndrome 

Thijssen A, Mujagic Z, Jonkers D, Ludidi S, Keszthelyi D, Hesselink M, Clemens C, Kruimel J, Conchillo J, Masclee A – Alimentary, Pharmacology & Therapeutics

2015                                                       

The intestinal barrier in irritable bowel syndrome: subtype-specific effects of the systemic compartment in an in vitro model.

Ludidi S*, Jonkers D, Elamin E, Pieters HJ, Schaepkens E, Bours P, Kruimel J, Conchillo J, Masclee A – PLoS One

Small intestinal permeability is increased in diarrhoea predominant IBS, while alterations in gastroduodenal permeability in all IBS subtypes are largely attributable to confounders.

Mujagic Z*, Ludidi S*, Keszthelyi D, Hesslink M, Kruimel JW, K Lenaerts, Hanssen NMJ, Conchillo JM, Jonkers DM, Masclee AA – Alimentary, Pharmacology & Therapeutics

2014                                                       

Clinical aspects of patients with irritable bowel syndrome, with a special focus on visceral hypersensitivity and intestinal permeability. 

Ludidi S - ISBN: 978-90-9028436-1

 

Markers for visceral hypersensitivity in patients with irritable bowel syndrome.

Ludidi S*, Mujagic Z*, Jonkers DM, Keszthelyi D, Hesslink M, Kruimel JW, Conchillo JM, Masclee AA – Neurogastroenterology & Motility

 

Randomized controlled trial on the effect of a multi species probiotic on visceroperception in hypersensitive IBS patients.

Ludidi S, Jonkers DM, Koning CJ, Kruimel, JW, Mulder L, Besseling- van der Vaart I, Conchillo JM, Masclee AA – Neurogastroenterology & Motility

 

2013                                                       

Alterations in mucosal neuropeptides in patients with irritable bowel syndrome and ulcerative colitis in remission: A role in pain symptom generation?

Keszthelyi D, Troost FJ, Jonkers DM, Helyes Z, Hamer HM, Ludidi S, Vanhoutvin S, Venema K, Dekker J,Szolcsányi J, Masclee AA – European Journal of Pain

 

Effect of cholecystokinin on rectal motor and sensory function in patients with irritable bowel syndrome and healthy controls.

van der Schaar PJ, van Hoboken E, Ludidi S, Masclee AA – Colorectal Diseases

 

2012                                                       

Rectal hypersensitivity as hallmark for irritable bowel syndrome: defining the optimal cut-off.

Ludidi S, Conchillo JM, Keszthelyi D, van Avesaat M, Kruimel JW, Jonkers DM, Masclee AA – Neurogastroenterology & Motility

 

Revisiting concepts of visceral nociception in irritable bowel syndrome. Keszthelyi D, Troost FJ, Simrén M, Ludidi S, Kruimel JW, Conchillo JM, Masclee AA – European Journal of Pain

 

Does meal ingestion enhance sensitivity of visceroperception assessment in irritable bowel syndrome? 

Ludidi S, Conchillo JM, Keszthelyi D, Koning CJ, Vanhoutvin SA, Lindsey PJ, Leufkens AM, Kruimel JW, Jonkers DM, Masclee AA – Neurogastroenterology & Motility

Naar boven